Κωνσταντῖνος Περρῖκος - Ἡ ἔρευνα τοῦ Περρίκου στὸ Ἐργοστάσιο Ἀεροπλάνων Φαλήρου (Ε.Α.Φ.) (Ἰούνιος 1932)
Ἡ Πολεμικὴ Ἀεροπορία εἶχε τὴν ἀνάγκη προμήθειας ἀεροπλάνου γιὰ τὴν προκεχωρημένη ἐκπαίδευση τῶν χειριστῶν, ἀλλὰ καὶ γιὰ τὴν ἐκπαίδευση τῶν παρατηρητῶν, φωτογράφων καὶ βομβαρδιστῶν σὲ ὅλες τὶς ἀποστολές της. Γιὰ τὸν σκοπὸ αὐτὸν συγκροτήθηκε δεκαμελὴς ἐπιτροπὴ ὑπὸ τὴν προεδρία τοῦ συνταγματάρχη Ρέππα, ἡ ὁποία καθώρισε τοὺς ὅρους ποὺ ἔπρεπε νὰ πληροῖ ὁ ἐν λόγῳ τύπος ἀεροπλάνου. Ὁ Περρῖκος θεωροῦσε ὕποπτη τὴν στάση τοῦ Δημάκη ποὺ ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς γιὰ τὴν ἐκλογὴ ἀεροπλάνων ἀπέρριψε δύο φορὲς τὰ ἀεροπλάνα τύπου “Morane 230” καὶ τὴν τρίτη φορὰ ἀρνήθηκε νὰ ψηφίσῃ. Τελικῶς, ἀγοράσθηκαν 18 ἀεροσκάφη τύπου “M.S. 230”, τὰ ὁποῖα ὅμως δὲν μποροῦσαν νὰ φέρουν ὠφέλιμο φορτίο καὶ συνεπῶς δὲν ἦταν ἐφικτὸ νὰ χρησιμοποιηθοῦν γιὰ τὴν ἐκπαίδευση τῶν ἄλλων εἰδικοτήτων. Γιὰ τὴν κάλυψη τῶν ἀναγκῶν ἐκπαίδευσης τῶν παρατηρητῶν καὶ τῶν προαναφερομένων εἰδικοτήτων ἡ ὑπηρεσία προέβη στὴν προμήθεια ἄλλων ἀεροπλάνων. Γιὰ τὸν σκοπὸ αὐτὸν συστάθηκε ἄλλη ἐπιτροπὴ στὴν ὁποία συμμετεῖχε ἕνας ἀνώτερος ἀξιωματικὸς ἐπιμελητείας ποὺ δὲν γνώριζε τὰ ἀεροπορικὰ ζητήματα καθὼς μόλις εἶχε μεταταγῆ στὴν Ἀεροπορία, ἡ ὁποία ἐπιτροπὴ κατέληξε στὴν ἀγορὰ τῶν 24 ἀεροσκαφῶν “Potez 25”.
Τὰ ἐν λόγῳ ἀεροπλάνα ἦταν κατασκευασμένα ἀπὸ ξύλο καὶ ἐπέλεξαν νὰ τὰ ἐξοπλίσουν μὲ κινητῆρες “Hispano-Suiza” τῶν 500 ἵππων, οἱ ὁποῖοι ὅμως ἦταν ἀκατάλληλοι γιὰ τὸν λόγο ὅτι μετατοπίστηκε τὸ κέντρο βάρους τῶν ἀεροπλάνων μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ἀνατρέπωνται στὴν φάση τῆς προσγείωσης. Γιὰ τὴν ἐπίλυση τῆς εὐστάθειας τοῦ ἐν λόγῳ τύπου, ἀρχικῶς τοποθέτησαν σάκους ἄμμου στὴν θέση τοῦ παρατηρητῆ, τὸ ὁποῖο ὅμως εἶχε ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ὑποχωρήσῃ τὸ δάπεδο τοῦ “Potez 25”. Στὴν συνέχεια τοποθέτησαν πάνω ἀπὸ τὴν βακτηρία τεμάχια σιδήρου βάρους 25 κιλῶν, προκαλῶντας ἔτσι ὑψηλὴ καταπόνηση στὴν δομὴ τῶν ἀεροπλάνων, μὲ ἀποτέλεσμα τὸ ἱπτάμενο προσωπικὸ νὰ τὰ θεωρῇ ἐπικίνδυνα. Ὁ Οἰκονομάκος σὲ κατάθεσή του ἀνέφερε ὅτι τὰ ἀεροπλάνα δὲν δοκιμάσθηκαν ἀπὸ ἐπιτροπὴ ἀεροπόρων πρὶν τὴν προμήθεια αὐτῶν, ἡ ὁποία ἦταν βέβαιο ὅτι θὰ ἐντόπιζε τὰ προβλήματα ποὺ εἶχε τὸ σκάφος κατὰ τὴν φάση τῆς προσγείωσης. Ὅμως, στὴν ἐπιτροπὴ ποὺ τὸ ἐπέλεξε, ὁ μόνος ποὺ εἶχε σχέση μὲ τὴν Ἀεροπορία ἦταν ὁ παρατηρητὴς Τσαρπαλῆς, ὁ ὁποῖος ὅμως δὲν εἶχε χειριστικὴ ἐμπειρία. Σὲ σχετικὸ δημοσίευμα ἀναφέρεται ὅτι τὸ φθινόπωρο τοῦ 1931 στὸ ἀεροδρόμιο Τατοΐου κατὰ τὴν προσγείωση ἀποσπάσθηκε ὁ ἕνας τροχὸς ἑνὸς καινούργιου “Potez 25” (εἶχε μόλις 30 ὧρες πτήσεως) μὲ ἀποτέλεσμα τὴν καταστροφή του. Ἀπὸ τὴν διερεύνηση τοῦ ἀτυχήματος προέκυψε ὅτι αὐτὸ ὀφειλόταν στὴν ποιότητα τῶν ὑλικῶν κατασκευῆς του.
Ὁ Κωνσταντῖνος Περρῖκος ἐπισκέφθηκε τὸ Ἐργοστάσιο Ἀεροπλάνων Φαλήρου, γιὰ νὰ διαπιστώσῃ ἰδίοις ὄμμασι σὲ τί βαθμὸ τὰ πολλαπλᾶ ἀτυχήματα στὰ ἀεροπλάνα τῆς Πολεμικῆς Ἀεροπορίας συνδέονταν μὲ τὶς διάφορες ἀτασθαλίες ποὺ συνέβαιναν στὸ ἐργοστάσιο ἀπὸ τὸν διευθυντὴ τοῦ Ε.Α.Φ., ὁ ὁποῖος διατηροῦσε προσωπικὴ φιλία μὲ τὸν διευθυντὴ τῶν τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν τῆς Ἀεροπορίας (Βιτάλη). Ὁ τελευταῖος ἦταν στενὸς φίλος τοῦ Χαλεκλῆ ποὺ ἦταν ἀντιπρόσωπος τοῦ οἴκου “Blackburn” στὸ Παρίσι καὶ ὁ ὁποῖος εἶχε προμηθεύσει τὴν Ἑλληνικὴ Πολεμικὴ Ἀεροπορία μὲ τὰ 24 “Potez 25”. Μάλιστα, ὁ διευθυντὴς τοῦ ἐργοστασίου εἶχε λάβει τέτοια ἐξουσία ποὺ ἦταν ἀδύνατος ὁ ἔλεγχος τῶν προϊσταμένων οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου Ἀεροπορίας. Προφανῶς ὁ Περρῖκος θεωροῦσε τὴν συγκεκριμένη προμήθεια ἀεροπλάνων προβληματικὴ καὶ ἀσύμφορη γιὰ τὸ Ἑλληνικὸ δημόσιο, καθὼς λόγῳ τῶν λανθασμένων τροποποιήσεων ποὺ ἐφαρμόσθηκαν στὰ ἀεροπλάνα αὐτοῦ τοῦ τύπου μὲ τὴν σύμπραξη τοῦ Ε.Α.Φ. καὶ τῆς ἑταιρείας “Blackburn” εἶχαν καταστῆ ἐπικίνδυνα γιὰ τοὺς χειριστὲς τῆς Ἀεροπορίας καὶ εἶχαν μειώσει τὸ ἀξιόμαχο τοῦ ὅπλου.
Ὁ Κωνσταντῖνος Περρῖκος ἔκανε εὐθεῖα ἀναφορὰ στὴν τροποποίηση τῆς σύμβασης ποὺ εἶχε ὑπογράψει ὁ οἶκος “Blackburn” καὶ τὸ Ἑλληνικὸ δημόσιο γιὰ τὴν διαχείριση τοῦ Ἐργοστασίου Ἀεροπλάνων Φαλήρου ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ δευτέρου. Σύμφωνα μὲ τὸ ἄρθρο 37 τῆς σύμβασης τοῦ 1930, μετὰ τὴν παρέλευση δύο ἐτῶν ἡ Βρεττανικὴ ἑταιρεία ἦταν ὑποχρεωμένη νὰ ἀποσύρῃ τοὺς μὴ Ἕλληνες τεχνικοὺς ποὺ εἶχε στὸ ἐργοστάσιο Φαλήρου ποὺ ἦταν κυρίως Βρεττανοὶ καὶ ἐμισθοδοτοῦντο ἀπὸ τὸ Ἑλληνικὸ κράτος καὶ νὰ ἀναθέσῃ τὴν διεύθυνση τῶν τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν σὲ Ἕλληνες τεχνικοὺς ποὺ θὰ εἶχε ἐκπαιδεύσει γιὰ τὸν σκοπὸ αὐτόν. Σὲ ἀντίθετη περίπτωση, τὸ Ἑλληνικὸ δημόσιο μέσῳ τοῦ Ὑπουργοῦ Ἀεροπορίας εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ τροποποίηση τῆς σύμβασης μὲ εὐνοϊκώτερους ὅρους. Ἔτσι, τὸ 1930, ἡ Βρεττανικὴ ἑταιρεία εἶχε ἀρχίσει νὰ ἐκπαιδεύῃ στὸ Ἐργοστάσιο Ἀεροπλάνων Φαλήρου πέντε Ἕλληνες μηχανικούς, ἀποφοίτους τοῦ Μετσοβίου Πολυτεχνείου. Αὐτοὶ θὰ ἔπρεπε σύμφωνα μὲ τὴν σύμβαση νὰ εἶχαν ἀναλάβει διευθυντικὰ καθήκοντα στὸ ἐργοστάσιο τὸν Ἰανουάριο 1932. Ὅμως, αὐτὸ δὲν συνέβη. Ἡ ἄτυπη καὶ μυστικὴ ἔρευνα τοῦ Περρίκου στὸ ἐργοστάσιο Φαλήρου τὸν Ἰούνιο 1932 εἶναι πολὺ πιθανὸν νὰ συνδέεται μὲ τὴν συλλογὴ στοιχείων ποὺ ἀπεδείκνυαν ὅτι ἡ “Blackburn” εἶχε παραβιάσει τὸ ἄρθρο 37 τῆς σύμβασής της μὲ τὸ Ἑλληνικὸ δημόσιο. Τὸ γεγονός, δηλαδή, ὅτι στὸ ἐργοστάσιο ἀεροπλάνων δὲν εἶχαν ἀναλάβει διευθυντικὰ καθήκοντα Ἕλληνες τεχνικοὶ καὶ τὸ Ἑλληνικὸ δημόσιο δὲν εἶχε καταγγείλει τὴν σύμβαση καὶ δὲν εἶχε ζητήσει τὴν ὑπογραφὴ νέας σύμβασης μὲ εὐνοϊκώτερους ὅρους, ὅπως εἶχε τὸ δικαίωμα. Ἀντιθέτως, οἱ ἐξαθλιωμένοι ἀπὸ τὴν οἰκονομικὴ κρίση Ἕλληνες φορολογούμενοι συνέχιζαν νὰ μισθοδοτοῦν μὲ παχυλοὺς μισθοὺς Βρεττανοὺς τεχνικούς, οἱ ὁποῖοι καὶ κατεῖχαν τὶς διευθυντικὲς θέσεις στὸ ἐργοστάσιο.
ΠΗΓΗ
Βατάκης Π., Λαγὸς Κ., Φίλιας Β. (2018). Κ. Δ. Περρῖκος (1905-1943): ἡ βιογραφία ἑνὸς ἥρωα. Μένανδρος. ISBN: 978-618-5033-75-0.
